Jak drukować z PETG? Sekrety idealnych wydruków i koniec z nitkowaniem

Ten artykuł to kompleksowy przewodnik po drukowaniu z filamentu PETG. Dowiesz się, jak krok po kroku skonfigurować drukarkę 3D, aby osiągnąć doskonałe rezultaty, uniknąć typowych problemów i w pełni wykorzystać potencjał tego wszechstronnego materiału. Jako doświadczony użytkownik druku 3D, wiem, że PETG potrafi być kapryśny, ale z odpowiednią wiedzą staje się niezawodnym sprzymierzeńcem w tworzeniu funkcjonalnych i wytrzymałych części.

PETG: kiedy warto sięgnąć po PETG zamiast PLA lub ABS?

W świecie druku 3D, wybór odpowiedniego filamentu jest kluczowy dla sukcesu projektu. PETG (politereftalan etylenu modyfikowany glikolem) to materiał, który w moich oczach stanowi złoty środek między popularnym PLA a bardziej wymagającym ABS. Łączy on w sobie łatwość druku, którą znamy z PLA, z imponującą wytrzymałością, odpornością termiczną i udarnością, typową dla ABS. To sprawia, że PETG jest doskonałym wyborem do wielu zastosowań, zwłaszcza gdy potrzebujemy czegoś więcej niż tylko estetycznego wydruku.

PETG wyróżnia się również niską kurczliwością, co minimalizuje problem podwijania się krawędzi (warping), często występujący przy ABS. Dodatkowo, jego elastyczność i odporność chemiczna otwierają drzwi do tworzenia naprawdę funkcjonalnych części. Poniżej przedstawiam krótkie porównanie, które pomoże Ci zrozumieć, kiedy PETG będzie najlepszym wyborem:

Kluczowe właściwości, które musisz znać: wytrzymałość, elastyczność i odporność w pigułce

Gdy decyduję się na PETG, zawsze mam na uwadze jego unikalne cechy, które czynią go tak wszechstronnym. To właśnie te właściwości sprawiają, że PETG jest materiałem, po który sięgam, gdy potrzebuję czegoś więcej niż tylko ładnego modelu. Oto najważniejsze z nich:

• Niska kurczliwość: PETG znacznie mniej kurczy się podczas chłodzenia niż ABS, co przekłada się na mniejsze ryzyko podwijania się wydruku i pękania.
• Wysoka udarność: Jest to materiał odporny na uderzenia, co czyni go idealnym do części, które muszą wytrzymać pewne obciążenia mechaniczne.
• Elastyczność: PETG jest bardziej elastyczny niż PLA, co pozwala na tworzenie części, które mogą się lekko uginać bez pękania.
• Odporność chemiczna: Materiał ten jest odporny na wiele substancji chemicznych, co rozszerza jego zastosowania w środowiskach, gdzie inne filamenty mogłyby ulec degradacji.

Pierwsze kroki z PETG: jak idealnie przygotować drukarkę i materiał?

Zanim w ogóle pomyślisz o wciśnięciu przycisku "Drukuj", musimy zadbać o odpowiednie przygotowanie. W moim doświadczeniu, te wstępne kroki często decydują o sukcesie lub porażce całego procesu. PETG jest materiałem, który docenia dbałość o detale.

Sekret suchego filamentu: dlaczego PETG nienawidzi wilgoci i jak go przechowywać?

Jednym z największych wrogów PETG jest wilgoć. Ten materiał jest wysoce higroskopijny, co oznacza, że z łatwością chłonie wodę z otoczenia. Zawilgocony filament to przepis na katastrofę usłyszysz trzaski podczas druku, zauważysz pęcherzyki na powierzchni wydruku, a nitkowanie (stringing) stanie się prawdziwą zmorą. Jakość powierzchni drastycznie spadnie, a wytrzymałość części zostanie osłabiona.

Dlatego tak ważne jest prawidłowe przechowywanie PETG:

• Zawsze przechowuj filament w suchym miejscu.
• Używaj szczelnych toreb (np. strunowych) z pochłaniaczami wilgoci (silikażel).
• Rozważ zakup specjalnych pojemników do przechowywania filamentu, które utrzymują niską wilgotność.
• Jeśli podejrzewasz, że filament jest zawilgocony, możesz go wysuszyć w specjalnej suszarce do filamentu lub w piekarniku w niskiej temperaturze (np. 60-70°C przez kilka godzin). To naprawdę robi różnicę!

Stół roboczy pod kontrolą: jak uniknąć problemu zbyt mocnej adhezji?

PETG ma tendencję do bardzo mocnego przylegania do powierzchni stołu roboczego, co jest zarówno zaletą, jak i wadą. Z jednej strony zapewnia to doskonałą przyczepność i minimalizuje ryzyko podwijania się, z drugiej może prowadzić do uszkodzenia powierzchni stołu, zwłaszcza gładkiego PEI lub szkła, przy próbie oderwania wydruku. Widziałem już niejednokrotnie, jak kawałki powierzchni stołu odrywały się razem z modelem. Aby tego uniknąć, zawsze stosuję warstwę rozdzielającą. Moimi ulubionymi rozwiązaniami są klej w sztyfcie (np. biurowy), który tworzy barierę ochronną, lub lakier do włosów. Na rynku dostępne są również dedykowane preparaty adhezyjne, które świetnie sprawdzają się w tej roli.

Czysta dysza to podstawa: szybkie sprawdzenie przed startem druku

Zanim rozpoczniesz druk, upewnij się, że Twoja dysza jest czysta. Nawet drobne zanieczyszczenia, resztki poprzedniego filamentu czy nagar mogą negatywnie wpłynąć na przepływ PETG i estetykę wydruku. Szybkie czyszczenie dyszy przed każdym drukiem to prosta czynność, która może zaoszczędzić Ci frustracji.

Kluczowe parametry w slicerze: gotowa checklista ustawień dla PETG

Teraz przejdźmy do serca procesu ustawień w slicerze. To tutaj, w oprogramowaniu, decydujemy o tym, jak drukarka będzie pracować z PETG. Odpowiednie parametry to klucz do sukcesu, a ja podzielę się z Tobą moją sprawdzoną checklistą.

Temperatura to podstawa: jak znaleźć idealny balans dla dyszy i stołu?

Temperatura jest absolutnie krytyczna przy druku z PETG. Musimy znaleźć idealny balans, aby filament odpowiednio się topił i przylegał, ale jednocześnie nie powodował nadmiernego nitkowania.

• Temperatura dyszy: Zazwyczaj mieści się w zakresie 220-250°C. Moje doświadczenie pokazuje, że niższa temperatura (bliżej 220°C) może pomóc zredukować nitkowanie, ale może też osłabić adhezję międzywarstwową. Wyższa temperatura (bliżej 250°C) poprawia przyczepność warstw, ale zwiększa ryzyko nitkowania. Prusa, na przykład, często rekomenduje 230°C dla pierwszej warstwy i 240°C dla kolejnych, co jest dobrym punktem wyjścia.
• Temperatura stołu roboczego: Zalecany zakres to 70-90°C. Jest to kluczowe dla dobrej przyczepności pierwszej warstwy i minimalizacji podwijania się wydruku. Zbyt niska temperatura stołu to niemal pewny przepis na odklejanie się modelu.

Moc chłodzenia: dlaczego "mniej znaczy więcej" przy druku z PETG?

W przeciwieństwie do PLA, PETG nie lubi intensywnego chłodzenia. Zbyt mocny nawiew może powodować pękanie modelu, słabą adhezję między warstwami, a nawet matowienie powierzchni. Zazwyczaj ustawiam wentylator na 20-50% mocy. Co więcej, na pierwszych kilku warstwach często całkowicie wyłączam chłodzenie, aby zapewnić maksymalną przyczepność do stołu i solidne połączenie podstawy wydruku.

Prędkość druku: jak drukować szybko, ale nie za szybko?

Optymalne prędkości druku dla PETG mieszczą się zazwyczaj w przedziale 40-60 mm/s. Drukując z PETG, staram się nie przesadzać z prędkością. Zbyt szybki druk może negatywnie wpłynąć na jakość powierzchni, precyzję detali i zwiększyć ryzyko nitkowania. Lepiej poświęcić trochę więcej czasu i cieszyć się doskonałym wydrukiem.

Wysokość pierwszej warstwy: fundament udanego wydruku

Prawidłowa wysokość pierwszej warstwy to fundament udanego wydruku z każdego materiału, a z PETG jest to szczególnie ważne. Zbyt niska warstwa może spowodować "rozjechanie się" filamentu i problemy z oderwaniem, natomiast zbyt wysoka nie zapewni odpowiedniej adhezji do stołu. Warto poświęcić czas na precyzyjne skalibrowanie Z-offsetu, aby pierwsza warstwa była idealnie spłaszczona, ale nie zbyt mocno.

Największe wyzwanie pokonane: jak raz na zawsze wyeliminować nitkowanie (stringing)?

Nitkowanie, czyli te irytujące "pajęczyny" między częściami wydruku, to najczęstszy problem, z jakim spotykam się przy druku z PETG. Na szczęście, jest to problem, który można skutecznie wyeliminować, a kluczem do tego jest odpowiednie ustawienie retrakcji.

Retrakcja bez tajemnic: jakie ustawienia prędkości i dystansu naprawdę działają?

Retrakcja to mechanizm, w którym filament jest na krótko cofany przez ekstruder, gdy głowica przemieszcza się nad pustą przestrzenią, aby zapobiec wyciekaniu materiału z dyszy. Dla PETG kluczowe są dwa parametry:

• Prędkość retrakcji: Zalecam zakres 25-50 mm/s. Zbyt niska prędkość nie będzie skuteczna, a zbyt wysoka może prowadzić do zapychania się dyszy lub mielenia filamentu.
• Dystans retrakcji: Tutaj wartości wahają się od 3 do 7 mm. Pamiętaj, że wartości te są silnie zależne od typu ekstrudera. Drukarki z ekstruderem typu Bowden (gdzie silnik jest oddalony od głowicy) zazwyczaj wymagają większych dystansów retrakcji niż drukarki z ekstruderem Direct Drive (gdzie silnik jest bezpośrednio nad dyszą). Warto przeprowadzić testy retrakcji, aby znaleźć idealne ustawienia dla swojej maszyny i filamentu.

Temperatura a "pajęczyny": prosty test, który rozwiąże problem

Istnieje silny związek między temperaturą dyszy a nitkowaniem. Zbyt wysoka temperatura sprawia, że filament staje się bardziej płynny i łatwiej wycieka z dyszy, co sprzyja tworzeniu się "pajęczyn". Jeśli masz problemy z nitkowaniem, spróbuj nieznacznie obniżyć temperaturę dyszy (o 5-10°C) w zalecanym zakresie. Najlepszym sposobem na znalezienie optymalnej temperatury jest wydrukowanie wieży temperatury specjalnego modelu, który drukowany jest z różnymi temperaturami na różnych wysokościach. To pozwala wizualnie ocenić, która temperatura daje najlepsze rezultaty.

Ustawienia ruchu jałowego (Travel Speed): mała zmiana, duży efekt

Zwiększenie prędkości ruchu jałowego (travel speed), czyli prędkości, z jaką głowica przemieszcza się bez drukowania, również może pomóc zredukować nitkowanie. Im szybciej głowica przemieści się z jednego punktu do drugiego, tym mniej czasu ma filament na wycieknięcie z dyszy. Zazwyczaj ustawiam tę prędkość na 100-150 mm/s, co w połączeniu z dobrze ustawioną retrakcją daje bardzo dobre efekty.

Rozwiązywanie typowych problemów z PETG: praktyczny poradnik

Nawet z najlepszymi ustawieniami, czasami pojawiają się problemy. To normalne w druku 3D. Kluczem jest umiejętność diagnozowania i szybkiego rozwiązywania tych wyzwań. Poniżej przedstawiam najczęstsze problemy z PETG i moje sprawdzone sposoby na ich pokonanie.

Wydruk odkleja się lub podwija (warping): 3 proste sposoby na idealną przyczepność

Odklejanie się wydruku od stołu lub podwijanie się krawędzi (warping) to frustrujące problemy, ale zazwyczaj łatwe do rozwiązania:

1. Odpowiednia temperatura stołu: Upewnij się, że stół roboczy jest nagrzany do zalecanych 70-90°C. Stabilna i odpowiednio wysoka temperatura jest kluczowa dla utrzymania adhezji.
2. Warstwa rozdzielająca: Jak już wspominałem, zastosuj warstwę kleju w sztyfcie, lakieru do włosów lub dedykowanego preparatu. To nie tylko poprawi przyczepność, ale także ochroni Twój stół.
3. Czystość powierzchni stołu: Nawet najmniejsze odciski palców czy kurz mogą drastycznie zmniejszyć adhezję. Regularnie czyść stół izopropanolem lub płynem do mycia okien.

Krople i "bąble" na powierzchni: diagnoza i rozwiązanie problemu

Jeśli na powierzchni Twojego wydruku pojawiają się małe krople, pęcherzyki lub nierówności, to niemal na pewno masz do czynienia z zawilgoconym filamentem. Woda w filamentie podczas podgrzewania zamienia się w parę, która ucieka przez dyszę, tworząc te nieestetyczne defekty. Rozwiązanie jest jedno: wysusz filament i zadbaj o jego prawidłowe przechowywanie w przyszłości.

Słaba adhezja między warstwami i pękanie modelu: jak wzmocnić swoje wydruki?

Wydruki z PETG powinny być wytrzymałe. Jeśli zauważasz, że warstwy łatwo się rozdzielają lub model pęka pod niewielkim obciążeniem, problemem jest zazwyczaj zbyt intensywne chłodzenie lub zbyt niska temperatura dyszy. Spróbuj zmniejszyć moc wentylatora do 20-50% lub nawet całkowicie wyłączyć go na pierwszych warstwach. Jeśli to nie pomoże, nieznacznie zwiększ temperaturę dyszy (o 5-10°C) w zalecanym zakresie, aby filament lepiej się ze sobą łączył.

Problemy z usuwaniem podpór (supportów): jak ułatwić sobie życie?

PETG ma tendencję do mocnego przylegania do samego siebie, co może utrudniać usuwanie podpór. Aby ułatwić sobie życie, warto poeksperymentować z ustawieniami interfejsu podpór w slicerze. Zwiększenie odległości między podporą a modelem (np. o 0.1-0.2 mm), zmniejszenie gęstości podpór lub zmiana wzoru (np. na liniowy) może sprawić, że podpory będą łatwiejsze do oderwania, a powierzchnia pod nimi będzie wyglądać znacznie lepiej.

Druk z PETG a praktyka: zastosowania i obróbka końcowa

Po opanowaniu technik druku z PETG, otwierają się przed Tobą drzwi do tworzenia naprawdę użytecznych przedmiotów. Ten materiał to prawdziwy koń roboczy w mojej pracowni.

Do czego najlepiej wykorzystać wydruki z PETG?

Dzięki swojej kombinacji wytrzymałości, elastyczności i odporności na temperaturę, PETG jest idealny do szerokiej gamy zastosowań:

• Części mechaniczne: Koła zębate, mocowania, elementy ruchome, które wymagają pewnej elastyczności i odporności na zużycie.
• Funkcjonalne prototypy: Części, które będą testowane w rzeczywistych warunkach, gdzie PLA byłoby zbyt kruche.
• Obudowy i uchwyty: Wytrzymałe obudowy dla elektroniki, ergonomiczne uchwyty narzędziowe.
• Elementy narażone na uderzenia: Zderzaki, osłony, części, które mogą być narażone na przypadkowe uderzenia.
• Przedmioty codziennego użytku: Wieszaki, pojemniki, elementy wyposażenia domu, które muszą być trwałe.

Szlifowanie i malowanie: jak estetycznie wykończyć swoje modele?

Wydruki z PETG można z powodzeniem poddawać obróbce końcowej. Szlifowanie papierem ściernym o różnej gradacji pozwala wygładzić powierzchnię i usunąć widoczne warstwy. Jeśli chodzi o malowanie, najlepiej sprawdzają się farby akrylowe. Zawsze zalecam lekkie zmatowienie powierzchni przed malowaniem, aby farba lepiej się trzymała. Co do chemicznego wygładzania, choć teoretycznie możliwe (np. dichlorometanem), jest to proces trudny i niebezpieczny, którego osobiście unikam ze względu na toksyczność substancji.

Przeczytaj również: PETG: Jak drukować bez nitkowania? Poradnik eksperta!

Czy PETG nadaje się do kontaktu z żywnością? Fakty i mity

PETG jest materiałem, który w formie granulatu jest często używany do produkcji butelek na napoje i pojemników na żywność, dlatego jest ogólnie uważany za bezpieczny w kontakcie z żywnością. Jednakże, należy rozróżnić materiał w formie granulatu od wydruku 3D. Wydruki 3D z PETG mają porowatą strukturę, która może sprzyjać rozwojowi bakterii i gromadzeniu się resztek jedzenia. Dlatego, choć sam materiał jest bezpieczny, nie rekomenduję używania wydruków 3D z PETG do długotrwałego przechowywania żywności lub płynów, zwłaszcza bez dodatkowej powłoki uszczelniającej. Do jednorazowych, suchych zastosowań, jest to zazwyczaj akceptowalne.