Jaki obiektyw M42 do Canona? Ranking i sekrety unikalnych zdjęć

Zastanawiasz się, jaki obiektyw M42 wybrać do swojego Canona? Doskonale trafiłeś! W tym artykule przeprowadzam Cię przez świat manualnych szkieł, które pomogą Ci odkryć zupełnie nowe możliwości w fotografii. Znajdziesz tu praktyczne porady, konkretne rekomendacje i wskazówki, jak połączyć klasykę z nowoczesnością, by Twoje zdjęcia zyskały unikalny charakter.

Obiektywy z mocowaniem M42, często nazywane "szkłami z epoki", przeżywają prawdziwy renesans wśród fotografów, a w szczególności wśród użytkowników aparatów Canon. Dlaczego? To proste: oferują unikalny charakter obrazu, którego często brakuje nowoczesnym, sterylnym obiektywom. Ich optyczne "niedoskonałości" takie jak specyficzny bokeh, flary czy winietowanie stają się artystycznymi atutami, nadającymi zdjęciom duszę. W połączeniu z cyfrowymi korpusami Canona, te manualne perełki pozwalają na eksperymenty, które w innym wypadku kosztowałyby fortunę. To właśnie ta możliwość tworzenia czegoś wyjątkowego, często za ułamek ceny współczesnych obiektywów, sprawia, że tak wielu z nas sięga po M42.

Trzy powody, dla których warto sięgnąć po obiektyw M42: Cena, jakość i niepowtarzalny charakter

• Przystępna cena: To chyba jeden z głównych argumentów. Za cenę, którą zapłacisz za przeciętny, nowy obiektyw kitowy, możesz kupić kilka naprawdę ciekawych szkieł M42. Dostępność na rynku wtórnym jest ogromna, a ceny często zaskakująco niskie, co pozwala na budowanie kolekcji bez drenowania portfela.
• Specyficzna "jakość" obrazu: Nie chodzi tu o laboratoryjną ostrość, choć wiele M42 potrafi zaskoczyć. Mówię o czymś więcej o plastyce, oddaniu kolorów, a przede wszystkim o bokeh. Stare obiektywy często generują rozmycia tła o niezwykłym charakterze: od kremowych, maślanych po słynne "swirly bokeh" Heliosa. To cechy, które nadają zdjęciom głębi i artystycznego wyrazu, trudnego do osiągnięcia współczesnymi szkłami.
• Niepowtarzalny, analogowy charakter: Obiektywy M42 mają swój własny styl. Często są mniej kontrastowe, potrafią generować piękne flary pod światło, a ich oddanie kolorów bywa bardziej "filmowe" niż cyfrowe. To wszystko sprawia, że zdjęcia z nich wyglądają inaczej, bardziej naturalnie i z charakterem, co pozwala wyróżnić się w zalewie "idealnych" obrazów. Dla mnie to czysta przyjemność odkrywania, jak każde szkło maluje świat po swojemu.

Lustrzanka czy bezlusterkowiec? Gdzie M42 sprawdzi się najlepiej?

Zarówno lustrzanki Canon (system EF/EF-S), jak i bezlusterkowce (system RF) świetnie współpracują z obiektywami M42, choć komfort użytkowania może się nieco różnić. W przypadku lustrzanek, dzięki niemal identycznej odległości roboczej mocowania M42 (45,5 mm) i Canon EF (44 mm), adaptery są proste i pozwalają na bezproblemowe ostrzenie na nieskończoność. Jednak manualne ostrzenie przez wizjer optyczny, zwłaszcza na jasnych obiektywach, bywa wyzwaniem. Tutaj z pomocą przychodzi tryb Live View z powiększeniem. Bezlusterkowce Canon, takie jak seria EOS R, to z kolei prawdziwy raj dla miłośników manualnych szkieł. Ich elektroniczne wizjery i ekrany LCD oferują funkcje takie jak focus peaking, która podświetla ostre krawędzie, czy możliwość natychmiastowego powiększenia obrazu. To sprawia, że manualne ostrzenie staje się niezwykle precyzyjne i komfortowe, co dla mnie jest ogromną zaletą i często decyduje o wyborze korpusu do pracy z M42.

Zanim jednak podłączymy nasz wymarzony obiektyw M42 do aparatu Canon, potrzebujemy kluczowego elementu adaptera. To on jest mostem łączącym starą optykę z nowoczesnym korpusem. Wybór odpowiedniego adaptera jest prosty, ale warto zwrócić uwagę na kilka szczegółów, które znacząco wpłyną na komfort fotografowania.

Adapter z chipem czy bez? Praktyczne porównanie, które rozwieje Twoje wątpliwości

Wybór adaptera M42 do Canona sprowadza się zazwyczaj do dwóch głównych typów. Oba spełniają swoje podstawowe zadanie, ale jeden z nich oferuje znacznie więcej udogodnień. Spójrzmy na różnice:

Osobiście zawsze polecam adapter z chipem. Różnica w cenie nie jest duża, a komfort pracy, szczególnie przy dynamicznych ujęciach czy portretach, jest nieporównywalny. Potwierdzenie ostrości to funkcja, której szybko zaczniesz doceniać.

Jak uniknąć problemu z bolcem przysłony? Zwróć uwagę na konstrukcję adaptera

W niektórych obiektywach M42, zwłaszcza tych starszych, przysłona jest sterowana automatycznie za pomocą specjalnego bolca, który wysuwa się z tyłu obiektywu. W standardowym adapterze, bez odpowiedniego mechanizmu, bolec ten nie zostanie wciśnięty, a przysłona pozostanie otwarta na maksymalną wartość, niezależnie od ustawienia na pierścieniu. To oczywiście uniemożliwia domykanie przysłony i kontrolę głębi ostrości. Na szczęście, większość dostępnych na rynku adapterów M42 do Canona (szczególnie tych z chipem) ma specjalny kołnierz lub mechanizm, który wciska ten bolec, dzięki czemu przysłona działa prawidłowo i możemy ją swobodnie domykać. Zawsze upewnij się, że wybrany przez Ciebie adapter posiada tę funkcję, aby uniknąć frustracji podczas fotografowania.

Najlepsze obiektywy M42 do Canona: ranking i rekomendacje

Przejdźmy do sedna, czyli do konkretnych rekomendacji. Przez lata testowałem wiele obiektywów M42 i wybrałem te, które moim zdaniem oferują najlepszy stosunek jakości do ceny i najciekawsze efekty w połączeniu z aparatami Canon. Pamiętaj, że to subiektywny wybór, ale oparty na wieloletnim doświadczeniu. Przygotuj się na odkrywanie perełek!

Król zakręconego bokehu: Helios 44-2 58mm f/2

Jeśli miałbym polecić tylko jeden obiektyw M42 na początek, byłby to bez wątpienia Helios 44-2 58mm f/2. To prawdziwa legenda, znana przede wszystkim z jednego charakterystycznego, "zakręconego" bokehu, czyli tak zwanego "swirly bokeh". Ten radziecki klasyk, bazujący na konstrukcji Zeissa Biotar, jest niezwykle popularny i łatwo dostępny, a jego cena jest zazwyczaj bardzo przystępna. To idealny obiektyw do eksperymentów i rozpoczęcia przygody z manualnymi szkłami.

Dla kogo jest ten obiektyw i jak wydobyć z niego słynny "swirly bokeh"?

Helios 44-2 to idealny wybór dla każdego, kto szuka artystycznego, nietuzinkowego efektu w swoich zdjęciach, szczególnie w portretach. Słynny "swirly bokeh" najlepiej widoczny jest przy fotografowaniu na pełnym otworze przysłony (f/2) i w odpowiednich warunkach. Aby go wydobyć, szukaj tła z dużą ilością małych, jasnych punktów (np. liście drzew, światełka, krzewy), które są oddalone od fotografowanego obiektu. Im większa odległość między modelem a tłem, tym bardziej wyraźny będzie efekt zakręcenia. Eksperymentuj z odległością i kątem padania światła, a zobaczysz, jak Helios potrafi czarować!

Na które wersje Heliosa warto polować? Porównanie modeli

Helios 44 doczekał się wielu wersji (44M, 44M-4, 44M-6, 44M-7), które różnią się głównie liczbą listków przysłony i powłokami antyrefleksyjnymi. Jednak to właśnie Helios 44-2 jest najbardziej poszukiwany ze względu na swój unikalny, "swirly bokeh". Późniejsze wersje, choć często ostrzejsze i bardziej kontrastowe, mają tendencję do generowania bardziej "zwykłego" bokehu. Jeśli zależy Ci na tym legendarnym efekcie, poluj na 44-2. Jeśli szukasz po prostu dobrej, taniej "pięćdziesiątki" M42, to każda wersja Heliosa 44 będzie solidnym wyborem.

Niemiecka precyzja w zasięgu ręki: Carl Zeiss Jena Pancolar 50mm f/1.8

Jeśli szukasz czegoś więcej niż tylko "swirly bokeh", a zależy Ci na doskonałej jakości optycznej, ostrości i pięknym oddaniu kolorów, to Carl Zeiss Jena Pancolar 50mm f/1.8 jest obiektywem, który musisz poznać. To prawdziwy klejnot z NRD, ceniony przez fotografów na całym świecie. Pancolar oferuje ostrość już od pełnego otworu przysłony, co jest rzadkością wśród starych szkieł, a jego bokeh jest gładki i przyjemny dla oka.

Czym Pancolar wygrywa z Heliosem? Ostrość i kolory na najwyższym poziomie

Pancolar to obiektyw o zupełnie innym charakterze niż Helios. Podczas gdy Helios stawia na artystyczny, zakręcony bokeh, Pancolar to przede wszystkim precyzja i wierność. Jego ostrość, zwłaszcza w centrum kadru, jest imponująca już od f/1.8, a kolory są nasycone i naturalne. Ma też znacznie lepszą kontrolę nad flarami i wyższy kontrast. Jeśli zależy Ci na "czystym" obrazie z piękną plastyką, Pancolar z pewnością wygrywa z Heliosem. To szkło, które doskonale sprawdzi się w portretach, fotografii ulicznej czy produktowej, gdzie liczy się detal i jakość.

Czy warto dopłacić? Analiza stosunku ceny do jakości

Pancolar jest zazwyczaj znacznie droższy od Heliosa 44-2. Jego cena może być kilkukrotnie wyższa, co dla wielu stanowi barierę. Jednak moim zdaniem, warto dopłacić, jeśli oczekujesz od obiektywu M42 wyższej jakości optycznej, lepszej ostrości i bardziej neutralnego, ale wciąż pięknego bokehu. To inwestycja w szkło, które posłuży Ci latami i dostarczy niezapomnianych kadrów. Jeśli traktujesz fotografię poważnie i szukasz narzędzia do tworzenia naprawdę wysokiej jakości obrazów, Pancolar będzie trafionym wyborem. Jeśli jednak dopiero zaczynasz i chcesz po prostu poeksperymentować, Helios będzie bardziej ekonomicznym startem.

Mistrz portretu z dystansu: Carl Zeiss Jena Sonnar 135mm f/3.5

Kiedy mówimy o portretach z obiektywów M42, nie sposób pominąć Carl Zeiss Jena Sonnar 135mm f/3.5. To jeden z moich ulubionych teleobiektywów manualnych, który słynie z niezwykłej ostrości, pięknego bokehu i "trójwymiarowej" plastyki obrazu. Jest to szkło idealne dla tych, którzy chcą uzyskać klasyczny, "filmowy" wygląd portretów, z pięknie oddzielonym modelem od tła.

Jak "Sonnar" buduje trójwymiarowy obraz i magiczne tło?

Sonnar 135mm f/3.5 to mistrz separacji. Dzięki swojej ogniskowej i konstrukcji optycznej, wspaniale kompresuje tło, sprawiając, że wydaje się ono bliżej fotografowanego obiektu, jednocześnie pięknie je rozmywając. Efekt ten, w połączeniu z ostrym jak brzytwa głównym planem, tworzy wrażenie głębi i "trójwymiarowości". Bokeh Sonnara jest gładki i kremowy, bez nerwowości, co sprawia, że tło staje się malowniczą plamą barwną, która nie odciąga uwagi od portretowanej osoby. To właśnie ta zdolność do "malowania" tła sprawia, że Sonnar jest tak ceniony przez portrecistów.

Praktyczne zastosowania od portretu po fotografię detali

• Portrety: To jego naturalne środowisko. Dzięki ogniskowej 135mm i jasnej przysłonie f/3.5, Sonnar pozwala na komfortowe fotografowanie portretów z pewnej odległości, co daje modelowi swobodę i naturalność.
• Fotografia detali: Jego ostrość i zdolność do kompresji tła sprawiają, że doskonale nadaje się do fotografowania detali architektonicznych, kwiatów czy innych elementów, które chcemy wyizolować z otoczenia.
• Krajobraz: Choć to teleobiektyw, może być używany do fotografii krajobrazowej, aby "wyciąć" fragment sceny i podkreślić jego strukturę lub kolor.
• Fotografia uliczna (z dystansu): Pozwala na dyskretne uchwycenie scen ulicznych, nie ingerując w przestrzeń fotografowanych osób.

Budżetowy geniusz ostrości: Pentacon 50mm f/1.8

Jeśli Pancolar jest poza Twoim zasięgiem cenowym, ale wciąż szukasz solidnej "pięćdziesiątki" M42 o dobrej jakości optycznej, to Pentacon 50mm f/1.8 jest rozwiązaniem. Często nazywany "budżetowym Pancolarem", oferuje naprawdę wiele za swoją cenę. To solidnie zbudowany obiektyw, który potrafi zaskoczyć ostrością i przyjemnym bokehem, stanowiąc doskonałą alternatywę dla droższych szkieł.

Dlaczego nazywają go "tanim Pancolarem"?

Pentacon 50mm f/1.8 jest często porównywany do Pancolara ze względu na podobną konstrukcję optyczną i charakter obrazu. Oczywiście, Pancolar Zeissa jest zazwyczaj nieco lepszy pod względem ostrości na pełnym otworze i kontroli aberracji, ale Pentacon depcze mu po piętach, oferując bardzo zbliżoną jakość za znacznie niższą cenę. Dla wielu fotografów ta niewielka różnica w jakości nie jest warta kilkukrotnie wyższej ceny, co czyni Pentacona niezwykle atrakcyjnym wyborem.

Idealny wybór na pierwszy obiektyw M42: solidny i wszechstronny

Dla początkujących, którzy chcą spróbować swoich sił z manualnymi obiektywami M42, Pentacon 50mm f/1.8 to doskonały punkt wyjścia. Jest wszechstronny sprawdzi się w portretach, fotografii ulicznej, a nawet w makro (z odpowiednimi pierścieniami pośrednimi). Jego solidna, metalowa konstrukcja gwarantuje trwałość, a dobra jakość optyczna pozwoli Ci tworzyć piękne zdjęcia bez wydawania fortuny. To obiektyw, który uczy manualnego ostrzenia i kompozycji, jednocześnie dostarczając satysfakcjonujących rezultatów.

Portretowa bestia z 20 listkami przysłony: Tair-11A 133mm f/2.8

Jeśli szukasz teleobiektywu portretowego z M42, który oferuje coś naprawdę wyjątkowego pod względem bokehu, to musisz poznać Tair-11A 133mm f/2.8. Ten radziecki gigant wyróżnia się na tle innych szkieł dzięki swojej konstrukcji przysłony, która składa się z aż 20 listków. Efekt? Niezwykle gładkie, kremowe i idealnie okrągłe rozmycie tła, które jest prawdziwą gratką dla portrecistów.

Odkryj sekret kremowego i idealnie gładkiego bokehu

Sekret Taira-11A tkwi w liczbie listków przysłony. Większość obiektywów ma 6-9 listków, co przy przymknięciu przysłony tworzy wielokątne "kółka" w tle. Tair, z jego 20 listkami, utrzymuje idealnie okrągły kształt otworu przysłony nawet po jej domknięciu. To sprawia, że punkty świetlne w tle są zawsze okrągłe i gładkie, a całe rozmycie jest niezwykle miękkie i kremowe. To bokeh, który dosłownie "rozpływa" tło, sprawiając, że portretowana osoba pięknie się od niego odcina, a obraz zyskuje malarski charakter.

Kiedy warto wybrać Taira zamiast Sonnara?

Zarówno Tair-11A, jak i Sonnar 135mm f/3.5 to świetne obiektywy portretowe, ale oferują nieco inny charakter obrazu. Sonnar słynie z "trójwymiarowej" plastyki i mocnej kompresji tła, z bardzo ostrym głównym planem. Tair-11A z kolei stawia wszystko na kartę ekstremalnie kremowego i gładkiego bokehu. Jeśli priorytetem jest dla Ciebie maksymalnie miękkie, "rozmyte" tło z idealnie okrągłymi punktami świetlnymi, Tair będzie lepszym wyborem. Jeśli wolisz nieco bardziej "strukturalne" tło i wrażenie głębi, Sonnar może okazać się bardziej odpowiedni. Warto też pamiętać, że Tair jest zazwyczaj większy i cięższy niż Sonnar, co może mieć znaczenie dla komfortu pracy.

Pierwsze kroki z obiektywem M42: praktyczny poradnik fotografowania

Zakup obiektywu M42 to dopiero początek przygody. Teraz czas nauczyć się, jak efektywnie z nim pracować. Fotografowanie manualnym szkłem wymaga nieco innej techniki niż z nowoczesnymi obiektywami AF, ale gwarantuję, że satysfakcja z trafionego, świadomie wykonanego zdjęcia jest nieporównywalna. Oto kilka moich wskazówek, które pomogą Ci zacząć.

Jak ustawić swój aparat Canon do pracy z manualnym obiektywem (Tryb Av i M)

1. Zamocuj obiektyw z adapterem: Upewnij się, że obiektyw jest stabilnie zamocowany na adapterze, a adapter na korpusie aparatu.
2. Ustaw tryb Av (preselekcja przysłony): To mój ulubiony tryb do pracy z M42. Ustawiasz na obiektywie wybraną przysłonę (np. f/2.8), a aparat automatycznie dobiera odpowiedni czas naświetlania, aby zdjęcie było prawidłowo naświetlone. To bardzo wygodne, ponieważ nie musisz martwić się o ekspozycję, tylko o ostrość i kompozycję.
3. Ustaw tryb M (manualny): Jeśli wolisz pełną kontrolę, wybierz tryb M. W tym trybie ręcznie ustawiasz przysłonę na obiektywie, a czas naświetlania i ISO w aparacie. Pamiętaj, aby obserwować wskaźnik ekspozycji w wizjerze lub na ekranie, aby uniknąć niedoświetlonych lub prześwietlonych zdjęć.
4. Ustaw ISO: W zależności od warunków oświetleniowych, ustaw odpowiednie ISO. W dobrym świetle staraj się używać jak najniższych wartości (np. ISO 100-400), aby uzyskać najlepszą jakość obrazu.
5. Balans bieli: Możesz ustawić automatyczny balans bieli (AWB) lub wybrać konkretne ustawienie (np. "słonecznie", "pochmurno"), aby uzyskać pożądane kolory.

Techniki manualnego ostrzenia, które gwarantują trafione zdjęcia

Manualne ostrzenie to klucz do sukcesu z obiektywami M42. Na początku może wydawać się trudne, ale z praktyką staje się intuicyjne. Pamiętaj, że precyzja jest tutaj najważniejsza, a nowoczesne aparaty Canon oferują narzędzia, które znacznie ułatwiają to zadanie.

Wykorzystaj Live View z powiększeniem: Twój najlepszy przyjaciel

W lustrzankach Canon, tryb Live View z powiększeniem obrazu to absolutny must-have do precyzyjnego ostrzenia. Zamiast polegać na małym wizjerze optycznym, przełącz się na podgląd na żywo na ekranie LCD. Następnie, użyj przycisku powiększenia (zazwyczaj lupa), aby powiększyć fragment obrazu, na którym chcesz ustawić ostrość najlepiej 5x lub 10x. Obracaj pierścieniem ostrości na obiektywie, aż obraz będzie idealnie ostry. To pozwala na naprawdę chirurgiczną precyzję, zwłaszcza przy jasnych obiektywach i małej głębi ostrości.

Czym jest focus peaking i jak ułatwia życie w bezlusterkowcach?

Dla użytkowników bezlusterkowców Canon (seria EOS R), życie z manualnymi obiektywami jest jeszcze łatwiejsze dzięki funkcji focus peaking. Co to jest? To system, który w czasie rzeczywistym podświetla ostre krawędzie na ekranie lub w wizjerze elektronicznym aparatu. Kiedy obracasz pierścieniem ostrości, ostre fragmenty obrazu zostają zaznaczone wybranym kolorem (np. czerwonym, żółtym, niebieskim). Dzięki temu od razu widzisz, gdzie znajduje się płaszczyzna ostrości. To ogromne ułatwienie, które przyspiesza i ułatwia manualne ostrzenie, czyniąc je niemal tak szybkim jak autofocus.

Jak interpretować obrazek z analogowego szkła? O flarach, winietowaniu i "niedoskonałościach", które pokochasz

Jedną z najpiękniejszych rzeczy w obiektywach M42 jest ich charakter. Zapomnij o sterylnej, laboratoryjnej perfekcji. Stare szkła mają duszę, a ich "niedoskonałości" to często największe atuty. Mówię tu o flarach, czyli kolorowych smugach i kółkach pojawiających się pod światło, które potrafią dodać zdjęciom magii i eteryczności. Mówię o winietowaniu, czyli naturalnym przyciemnieniu rogów kadru, które skupia uwagę na centrum i nadaje obrazowi głębi. Mówię też o specyficznej miękkości na pełnym otworze przysłony, która w portretach potrafi pięknie wygładzić skórę i nadać zdjęciom marzycielski wygląd. Nie traktuj tych cech jako wad naucz się je wykorzystywać! Eksperymentuj ze światłem, szukaj ciekawych kompozycji i pozwól obiektywowi M42 malować świat po swojemu. Z czasem pokochasz te "niedoskonałości", które wyróżnią Twoje zdjęcia z tłumu.

Kupujesz używany obiektyw M42? Sprawdź, na co uważać

Obiektywy M42 to zazwyczaj sprzęt z drugiej ręki, często mający kilkadziesiąt lat. Dlatego tak ważne jest, aby przed zakupem dokładnie sprawdzić jego stan. Nikt nie chce kupić kota w worku, a kilka minut poświęconych na inspekcję może zaoszczędzić Ci frustracji i pieniędzy. Pamiętaj, że to inwestycja w narzędzie, które ma służyć Ci przez lata.

Jak rozpoznać grzyb, rysy i zaolejoną przysłonę? Praktyczne wskazówki

• Soczewki: To najważniejszy element. Obejrzyj je pod światło z każdej strony. Szukaj:
  • Grzyba: Wygląda jak pajęczyna lub pleśń wewnątrz obiektywu. Jest to bardzo poważna wada, która może być trudna do usunięcia i negatywnie wpływa na jakość obrazu.
  • Rys: Drobne ryski na przedniej soczewce są często nieuniknione, ale głębokie lub liczne rysy mogą obniżać kontrast i ostrość.
  • Zamgleń/haze: Mglista powłoka na soczewkach, często wynikająca z rozkładu smarów. Obniża kontrast i sprawia, że zdjęcia są "miękkie".
  • Kurzu: Pojedyncze drobinki kurzu wewnątrz obiektywu są normalne i zazwyczaj nie wpływają na jakość obrazu. Duże skupiska kurzu mogą być problemem.
• Pierścienie ostrości i przysłony: Sprawdź, czy obracają się płynnie, bez zacięć i luzów. Pierścień ostrości powinien mieć odpowiedni opór, a pierścień przysłony powinien klikać na każdej wartości, jeśli jest to przysłona skokowa.
• Listki przysłony: Otwórz obiektyw na maksymalną przysłonę, a następnie przymknij do minimum. Listki powinny poruszać się szybko i płynnie, tworząc regularny otwór. Szukaj zaolejenia tłustych śladów na listkach, które mogą spowalniać ich pracę lub całkowicie je unieruchamiać.
• Mocowanie M42: Upewnij się, że gwint M42 nie jest uszkodzony, a bolec automatyki przysłony (jeśli występuje) działa prawidłowo.

Przeczytaj również: Jaki obiektyw makro do owadów? Przewodnik i polecane modele

Gdzie szukać perełek? Bezpieczne zakupy na aukcjach i giełdach fotograficznych

Kupowanie używanych obiektywów M42 to trochę jak polowanie na skarby. Najbezpieczniejsze miejsca to:

• Sprawdzone aukcje internetowe: Portale takie jak Allegro czy eBay to główne źródła. Zawsze dokładnie czytaj opis, oglądaj zdjęcia i nie wahaj się zadawać pytań sprzedawcy. Szukaj sprzedawców z wysokimi ocenami i dobrą reputacją.
• Grupy tematyczne na Facebooku: Istnieje wiele grup poświęconych manualnym obiektywom, gdzie pasjonaci sprzedają i wymieniają sprzęt. Często można tam znaleźć dobrze opisane i sfotografowane egzemplarze.
• Giełdy fotograficzne i sklepy ze sprzętem używanym: Jeśli masz taką możliwość, to najlepsza opcja, ponieważ możesz osobiście obejrzeć i przetestować obiektyw przed zakupem.

Zawsze proś o dodatkowe zdjęcia, zwłaszcza soczewek pod światło, i nie bój się negocjować ceny. Pamiętaj, że cierpliwość popłaca perełki pojawiają się regularnie, wystarczy tylko na nie poczekać!